15/11/07. QR Premer-Mïnïstri K. Mäsimovtiñ Qawipsizdik Keñesinde Almatınıñ qurılısın jäne älewmettik-ekonomïkalıq damwdıñ turaqtılığın qamtamasız etw mäseleleri jönindegi söylegen sözi
Qazaqstan Respwblïkası Prezïdentiniñ 2007 jılğı 10 qırküyektegi jäne 11 qazandağı jeke jäne xattamalıq tapsırmaların orındaw üşin sizderdiñ nazarlarıñızğa mına tömendegi mäseleler jöninde qısqaşa aqparattı usınamın:
1. Almatı qalasınıñ qurılısın jüzege asırw kezindegi zañdılıqtıñ saqtalwına tekteristiñ qorıtındıları;
2. Respwblïkamızdıñ älewmettik-ekonomïkalıq damwınıñ turaqtılığın qamtamasız etw jönindegi birinşi kezektegi is-qïmıl josparın iske asırwdıñ negizgi bağıttarı.
Almatı qalasınıñ qurılısı jäne qala mañındağı awmaqtar mäseleleri jöninde meniñ jetekşiligimmen arnayı jumıs tobı qurıldı.
Tekseristiñ nätïjesinde elimizdiñ zañnamasın buzwdıñ 1460 deregi anıqtaldı.
Almatı qalasınıñ äkimdigi tarapınan är jıldarı kemşilikter orın alğan. Men bul twralı tolıqtay mälimdedim.
Jumıs tobınıñ qızmetiniñ qorıtındıları buqaralıq aqparat quraldarında jarïyalandı. Qazir qoldanıstağı zañnamağa özgerister men tolıqtırwlar engizw jöninde jumıstar jürgizilwde.
Almatı men Almatı oblısınıñ äkimderine mınaday tapsırmalar berildi:
jer telimderin bölw twralı zañsız şeşimderdiñ bäriniñ küşin joyu;
jerdi öz betinşe ïelenwşilikti tıyu jäne zañnamalıqtıñ buzılwına jol berilgen telimderdegi qurılıstı toqtatw jönindegi şaralardı qabıldaw;
zañsız salınğan qurılıstardı buzwdı qamtamasız etw.
Sonımen qatar, öz betinşe basıp alınğan jer telimderine ötemaqı tölenbeydi, al jergilikti atqarwşı bïlik tarapınan zañsız jolmen berilgen jer telimderi boyınşa qurılıs şığındarına ğana ötemaqı beriledi. Sonday-aq respwblïkanıñ zañnamasın buzğan lawazımdı adamdardı jeke jawapkerşilikke tartw qaraldı.
Atqarıp otırğan qızmetinen 1 mïnïstr, 1 agenttik törağası, Almatı qalası äkiminiñ 2 orınbasarı, Almatı oblısı äkiminiñ orınbasarı, 2 awdan äkimi jäne 1 awdan äkiminiñ orınbasarı bosatıldı. Bul şaralar orındaldı.
Qurılıs jumıstarı öndirisi men jer telimderin bölwde ruqsatnama beretin qujattardı resimdew kezinde zañnamanıñ buzılwına jol bergen jäne öz ökilettikterin asıra paydalanğan ärtürli deñgeydegi lawazımdı adamdardı jeke jawapkerşilikke tartwdı qaraw twralı tapsırma berildi.
Munday mäsele boyınşa komïssïya 11 adamdı anıqtadı. Bügingi küni jeke jawapkerşilikke osı deñgeydegi 7 basşı tartıldı.
Almatı qalasınıñ äkimi Ï. N. Tasmağambetovke Şımbulaq tabïğï qorğaw aymağındağı jer telimderin ïelenwşilermen zañsız jolmen alınğan jerdi memleket menşigine erikti türde qaytarw twralı kelissöz jürgizw tapsırıldı.
Osılayşa, Sizdiñ tapsırmañız boyınşa qurılğan top öz jumısın orındadı. Bul twralı Sizge, Nursultan Äbişulı, jazbaşa bayandadım.
* * *
11 qazandağı keñes qorıtındısı boyınşa mınaday jumıstar jüzege astı:
Birinşiden, Ükimet respwblïkanıñ älewmettik-ekonomïkalıq damwınıñ turaqtılığın qamtamasız etw jönindegi birinşi kezektegi jospardı bekitti.
Biz memleketik qoldawdıñ negizgi üş bağıtın anıqtadıq:
1. Qurılısta ülesi bar azamattardıñ quqığın qorğaw jäne ïpotekalıq rınoktıñ turaqtılığınıñ tömendewine jol bermew.
2. Şağın jäne orta käsiporındardıñ jobaların qarjılandırwdı jalğastırw.
3. Elimizdiñ ekonomïkasın ärtaraptandırw üşin mañızdı mäni bar perspektïvalı ïnvestïcïyalıq jobalardı qarjılandırw.
Bul jospardı iske asırwdı qarjılıq jağınan qamtamasız etwge 403,3 mïllïard teñge, sonıñ işinde 2007 jılı – 143,5 mïllïard teñge, al 2008 jılı – 259,8 mïllïard teñge köleminde qarjı qarastırılğan. Osı rette 2008 jılğa arnalğan respwblïkalıq byudjetti naqtılaw kezinde Ükimet rezerviniñ ulğaytılw mümkindikterin joqqa şığarmaymız.
Bul qarajat – qaytarılatının erekşe ayta ketkim keledi. Sonday-aq bul Ükimet tarapınan josparlanğan älewmettik bağdarlamada bar jäne qısqartwğa äkelip soqpaydı.
Bizdiñ mindettememizdiñ osı böligi orındalatın boladı. Ükimet banktermen birlesip memlekettik damw ïnstïtwttarı arqılı memlekettik qoldaw körsetwdiñ üylestirw tetikterin pısıqtadı.
«Qazına» ornıqtı damw qorı memlekettiñ negizgi agenti bolıp tabıladı.
Aqşa bankilerge kömek körsetw üşin emes, ekonomïkanıñ naqtı sektorına bölinetinin atap ötkim keledi. Bankiler osı qarajattı paydalanwdağı qarjılıq agentter bolmaq.
Qurılıs nısandarınıñ tizbesi jäne qurılıstı qarjılandırw kölemine degen talaptı äkimdiktermen, qurılıs kompanïyalarımen jäne banktermen birlesip «Qazına» anıqtaytın boladı, sodan keyin Ekonomïkanı jañğırtw jönindegi memlekettik komïssïya otırısında bekitiledi.
Tizbege turğın üy qurılısınıñ barlıq nısandarı engiziletin boladı, oğan tek mına tömendegi nısandar jatqızılmaydı:
- turğın üy rınogınıñ qımbat segmentiniñ nısandarı;
- orındalğan jumıstarı 90 payıztan astamın quraytın nısandar;
- üleskerleri joq nısandar.
Osı täwekeldik kezinde qaytarılmağan kredït jawapkerlişigi bankterge jükteledi.
Memlekettik komïssïyanıñ soñğı otırısında qarjılandırwdı qajet etetin üleskerleri bar 74 nısannan turatın tizbe anıqtalğan bolatın. Bïılğı jılı Astana boyınşa pïlottıq bağdarlama iske asırılatın boladı jäne alğaşqı bağalaw boyınşa, 20 mıñnan astam ülesker özderiniñ turğın üylerin alwı tïis. Al, kelesi jıldan bastap, tïisti täjirïbeni eskere otırıp, ol Almatı jäne elimizdiñ basqa da qalalarında iske asırılatın boladı.
Memlekettik qoldaw körsetwdiñ barlıq talaptarı men qajetti şarttarı «Qazına» qorı men bankterdiñ arasındağı kelisimderde körinis tabadı.
Budan basqa, Qazaqstannıñ ïpotekalıq kompanïyası arqılı ïpotekalıq kredïtter boyınşa bankterden talap quqıqtarın satıp alw köbeyedi.
Qorıtındısında bankterde ekonomïkanı nesïelendirwge, sonıñ işinde ïpotekalıq nesïe berwge arnalğan qarjılıq reswrstar payda boladı.
Söytip, men aytıp ötken, qarajattı berw men paydalanw üderisi barınşa aşıq äri möldir boladı.
Atalğan bağıttı iske asırw jawapkerşiligi «Qazına» qorı men äkimdikterge, Qarjı narığın qadağalaw agenttigi men ekinşi deñgeyli bankterge jükteletin boladı.
Şağın käsipkerlikti damıtw qorı arqılı, al budan äri bankterdiñ bölimşeleri arqılı şağın jäne orta bïznestiñ jobaları qarjılandırılatın boladı.
Ekinşi deñgeyli bankter arqılı nesïelendiriletin ïnvestïcïyalıq jobalardı qarjılandırw jäne teñ qarjılandırw, qarjılıq reswrstardıñ jetkiliksizdigin sezinip otırğan, sonday-aq, ïnvestïcïyalıq jobalar boyınşa nesïelik qarızdardı qayta qarjılandırw Qazaqstan Damw Banki arqılı jüzege asırılatın boladı.
Şarttardıñ biri retinde Qarjı mïnïstrligi men «Qazına» qorınıñ jäne ekinşi deñgeyli bankter arasındağı bölingen qarajattı maqsattı paydalanw twralı Kelisimge qol qoyu bolıp tabıladı. Bizdiñ oyımızşa, bul 2008 jılı ekonomïkanıñ ösw qarqının qoldawğa, üleskerlerdiñ müddelerin qorğawğa, orta jäne şağın bïznestiñ damwına qosımşa küş berwge, memlekettik bağdarlama şeñberinde öndiristik qurılıs nısandarın qamtamasız etwge jol aşadı.
Ekinşiden, elektr energïyasınıñ tarïfi men negizgi tağam önimderine bağanıñ öswine baylanıstı Ükimet oblıstardıñ, Astana jäne Almatı qalalarınıñ äkimderimen birlesip, turğındardıñ az qamtamasız etilgen böligin älewmettik qoldawdıñ şaraların qolğa aldı.
2008 jılğa arnalğan respwblïkalıq byudjet jobasın qaraw barısında bazalıq älewmettik tölemderdi 10125 teñgeden 10515 teñgege deyingi kölemde eseptew üşin eñ tömengi kün köris deñgeyin arttırw maquldandı.
Osığan baylanıstı bazalıq zeynetaqı tölemine 3,1 mïllïard teñge köleminde, mügedektigi boyınşa, asırawşısınan ayırılğan jağdayı boyınşa jäne jasına baylanıstı memlekettik älewmettik tölemderge - 2,8 mïllïard teñge köleminde qosımşa şığıstar qarastırıldı.
Tabıstarı kün köris deñgeyinen tömen azamattarğa atawlı älewmettik kömek tölew üşin jergilikti byudjetterdiñ şığıstarı 1,1 mïllïard teñgege, al turmısı tömen otbasılardıñ 18 jasqa deyingi balalarına järdemaqı 1,7 mïllïard teñgege köbeytiletin boladı.
Ağımdağı jılı azamattardıñ muqtaj tobına qosımşa älewmettik qoldaw şaraları aymaqtarda qolğa alınwda.
Üşinşiden, respwblïka jürip jatqan ekonomïkalıq üderister twralı turğındardıñ arasında jüyeli aqparattıq-nasïxattıq jumıstardı jürgizw maqsatında Ükimet tarapınan 3 qaraşada Ükimettiñ 2007-2008 jıldarğa arnalğan Aqparattıq strategïyası bekitildi.
Ötken seysenbide Ükimet ekonomïkadağı ağımdağı jağday jäne kelesi jılğa arnalğan damwdıñ boljamdarı twralı mälimdeme jarïyaladı. Mälimdeme buqaralıq aqparat quraldarında, sonıñ işinde şeteldik aqparat quraldarında jarïyalanğandıqtan, oğan tüsinik berwdiñ qajeti joq.
Jalpı alğanda, Ükimet ağımdağı ekonomïkalıq jağday twralı turaqtı monïtorïng jürgizip otır jäne der kezinde şaralar qabıldanatın boladı.
Nazarlarıñızğa raxmet.
