Qazaqstannıñ Qarwlı Küşterin jañğırtwda jäne saladağı kezdesip otırğan keybir problemalardı eñserwde qanday jumıstar jasalıp jatır? QR Qorğanıs mïnïstri Danïal Axmetovpen "QazAqparat" tilşisi jürgizgen suxbat osı sawaldar töñireginde örbidi
ASTANA. Şildeniñ 22-si. QazAqparat
Qazaqstannıñ Qarwlı Küşterin jañğırtwda jäne saladağı kezdesip otırğan keybir problemalardı eñserwde qanday jumıstar jasalıp jatır? Osı sawaldar töñireginde QR Qorğanıs mïnïstri Danïal Axmetovpen bolğan suxbatımızdı nazarlarıñızğa usınamız.
- Danïal Kenjetayulı, Qorğanıs mïnïstrliginiñ tizginin Siz ustağannan keyingi az waqıttıñ işinde elimizdiñ jaña äskerï doktrïnası qabıldandı. Bul osımen üşinşi Äskerï doktrïna. Jaña Äskerï doktrïnanıñ aldıñğı qujattardan nesimen erekşelenetindigine qısqaşa toqtalsañız.
- Qazaqstan Respwblïkasınıñ tarïxında 2007-şi jıldıñ nawrız ayında üşinşi äskerï doktrïna qabıldandı. Birden ayta keteyin, jaña äskerï doktrïna aldıñğı ekewine qarağanda aytarlıqtay özgeşe. Birinşi äskerï doktrïna yadrolıq qarwğa ïelik etken memlekettiñ doktrïnası boldı jäne ol Qazaqstannıñ yadrolıq küşterdi paydalana otırıp qayşılıqtı jağdaylarğa aralaswın qarastırdı. Ekinşi äskerï doktrïnanıñ alğaşqıdan ayırmaşılığı asa köp bola qoyğan joq. Ol da orasan köp jasaqtar men adamï reswrstardı tarta otırıp Qazaqstannıñ jahandıq soğıstarğa qatıswın qarastırdı, yağnï ekinşi doktrïnada is jüzindegi barlıq küşterdi paydalanw josparlanğan edi. Joğarıda aytıp ötkenimdey, üşinşi äskerï doktrïna alğaşqılarğa qarağanda birşama basqa. Bul doktrïna eñ aldımen jaña äskerï-sayasï aqïqattı keyipteydi, ol lañkestikke, ekstremïzmge, zañsız sodırlıq qurılımdar qurwğa qarsı kürespen baylanıstı waqıttıñ soñğı kezeñderindegi qawip-qaterlerge jawap beredi. Meniñ oyımşa, üşinşi äskerï doktrïna burınğılarına qarağanda barınşa ïkemdi, onda zamana lebi eskerilgen. Ol boyınşa biz respwblïka şağın, ortaşa qaqtığıstarğa qatısa aladı dep közdep otırmız. Bul degenimiz lañkestikpen, basqa da keleñsiz körinistermen küresti bildiredi.
Jaña äskerï doktrïnada eki negizgi mäsele qamtılğanın atap ötw qajet. Sodan barıp biz jaña äskerï qurılımımızdı jäne jaña
äskerimizdi qalıptastıramız. Bular eñ aldımen qazirgi zamannıñ jaña qawip-qaterlerine jawap bere alwı tïis. Bizdiñ äskerï qurılımımız ben jaña äskerimiz utqır, uyımdastırılw deñgeyi joğarı, joğarı texnologïyalı bolwı qajet. Ärïne olar jeke şığındarın tömendetetin qarw türlerin ïelenwleri kerek. Biz üşin qazirgi waqıtta «şığındı tömendetw» aytarlıqtay mañızdı äri jaña tüsinik. Öytkeni keñes odağı, postkeñestik keñistik kezinde bul qağïdat jaylı söz bolğan emes. Biz jaña äskerï doktrïnağa «jeke şığındardı azaytw» attı tezïs engizdik. Bul biz baylanıssız urıs ïdeologïyasına meylinşe jawap bere alatın qarwdı paydalana bilwmiz qajettigin bildiredi. YAğnï, bul jaw Qazaqstan Respwblïkasınıñ äskerimen qaqtığısqanğa deyin qurtılwı tïis degen söz.
Biz de özimizdiñ uyımdastırwşılıq qurılımımızda osınday bastı-bastı dünïelerdi qarastırwdamız. Mine qısqaşa aytqanda bizdiñ üşinşi äskerï doktrïnamız osınday, oğan säykes Qazaqstan öziniñ äskeriniñ qurılımın özgertti. Qazirgi tañda äskerimizdi qarw-jaraqpen jäne texnïkamen jañğırtw jumıstarı jürgizilwde. Jaña äskerï doktrïnağa säykes, äskerï mädenïettiñ män-mazmunın özgertwimiz qajet. Jaña bwınnıñ äskerï adamı joğarı texnologïyalıq qarwdı paydalanwğa dayın bolwı tïis. Sonımen qatar, ol sözsiz joğarı moraldıq-psïxologïyalıq qasïetke ïe bolwı tïis. Budan bölek ol Otanın qorğaw jolında özin-özi qurban qılwşılıqqa dayın bolwı kerek.
- Bügingi zamannıñ Qarwlı küşteri sapalı äri utqır qïmıldaytın sanı az äsker men ozıq äskerï texnïkalarğa süyenetin boldı. Qazaqstan Qarwlı küşteriniñ qazirgi äskerï-texnïkalıq jabdıqtalw deñgeyi qanday? Bizdiñ äsker qay elderdiñ qarw-jarağımen jaraqtalıp jatır?
- Elimizdiñ äskerine jaña qarw-jaraqtar satıp alw üşin, äskerdi jaña äskerï texnïkalarmen jañğırtw maqsatında bizde memlekettik bağdarlama qabıldandı. Bulardıñ qanday maqsatqa qızmet etetinin men aytıp öttim. Ärïne, biz äskerimizge jaña qarw-jaraqtar satıp alwdamız jäne büginde qarapayım satıp alw qağïdatınan alşaqtawdamız. Bul jumısta eñ aldımen äskerï texnïkalardıñ transfertine mañız berwdemiz, tek sodan keyin barıp texnïkalar jetkiziledi. Aytalıq, biz ïzraïldik kompanïyadan dürkin-dürkin oq jawdıratın «Nayza» zımıran jüyesin satıp aldıq. Bul satıp alwğa atalmış qarwdı Qazaqstanda öndirw jönindegi texnologïyalıq qujatqa ïe bolwımız sebepker boldı. Petropavl awır maşïna jasaw zawıtı osı künde atalmış qarwdı elimizde şığarwğa mümkindik beretin qujattar toptamasına ïelik etedi. «Semser» artïllerïyalıq jüyesi jaylı, özdiginen jüretin «Aybat» jaña mïnaatqış twralı da osını aytwğa boladı. Osılayşa Qorğanıs mïnïstrligi öziniñ aldına eñ aldımen tek qarw-jarıqtı satıp alw mindetin ğana qoyıp otırğan joq, sonımen birge biz bolaşaqta özimizde öndirw üşin jaña äskerï texnologïyalardıñ transfertine nazar awdarwdamız.
Äskerï texnologïyalardı budan bılay jañğırtw men damıtwda, qarw-jaraqtıñ jaña ülgilerin satıp alwda äskerler men qarwlarğa
avtomattandırılğan basqarw jüyesin engizw bolaşaqtağı basımdığımız bolıp tabıladı. Qarwlı Küşterimizge bul jüyeni engizw asa mañızdı. Öytkeni bul bizdiñ memleketimizdiñ äskerï älewetin, bizdiñ äsker ïelik etetin äli de eskire qoymağan tïimdi qarwlardıñ mümkindigin kürt arttırwğa septigin tïgizedi. YAğnï avtomattandırılğan basqarw jüyesin paydalanw nätïjesinde qarw-jaraqtı paydalanw şapşañdığı sözsiz artadı, sonday-aq däldik birneşe märte joğarılaydı. Osıdan kele biz bayıptı ekonomïkalıq nätïjege jetemiz. YAğnï, nısanağa tïgizw däldigi artadı, sözsiz oq-därilerdiñ şığını qısqaradı. Bizdiñ äskerimiz ïelik etetin qarw-jaraqtar men oq-däriler aytarlıqtay qımbat. Mäselen «Smerç» dïvïzïonınıñ bir dürkin zalpı toğız mïllïon dollar turadı. Eger paydalanw qajet bolğan jağdayda biz munday zalptardıñ jüzin, tipti mıñın jasawımız qajet, tüsinesiz be? Sondıqtan, avtomattandırılğan basqarw jüyesi äskerï ekonomïka üşin asa mañızdı. Bul jüye bizge şarttı duşpanımızdı on ret atw arqılı emes, alğaşqı közdegennen-aq talqandawğa mümkindik beredi.
Qazirgi tañda avtomattandırılğan basqarw jüyesi AQŞ-ta, Türkïyada, Ïzraïlde engizilwde. Francïyanıñ Qarwlı Küşteri de bul jüyeni engizwge jaqın. Biz qazirgi waqıtta bul memleketterdiñ barlığımen belsendi jumıs istewdemiz. Bizde jumıs tobı qurıldı, ol texnïkalıq tapsırmalardı dayındadı, kelesi jılı texnïkalıq-ekonomïkalıq negizdemesi jasaladı. Qarwlı Küşterine avtomattı basqarw jüyesi engizilgen alğaşqı on eldiñ qatarında Qazaqstannıñ da bolatınınan ümittimin.
Biz 2015-2016-şı jıldarı elimizdiñ Qarwlı Küşterinde avtomattı basqarw jüyesin qalıptastırw men qurw mindetin qoyıp otırmız. Resey Federacïyasınıñ Qarwlı Küşteri de osınday mindet qoyğan. Aytpaqşı, biz qazir Reseydiñ Qarwlı Küşterimen birlesken jumıs tobın qurdıq. Sebebi, UQŞU ayasında biz birge bolwımız, ıqpaldaswımız qajet. Sondıqtan bizder qatar bağıtpen jıljwdamız. Biz ärïne Resey Federacïyasınıñ usınıstarın, onıñ işinde eñ aldımen GLONASS ğarıştıq jüyesi beretin jaña ğarıştıq mümkindikterdi paydalanw böligindegi usınıstardı paydalanatın bolamız. Bul QR Qarwlı Küşterin avtomattı basqarw jüyesindegi negizgi quramdawıştardıñ biri boladı.
Dağdılı qarw-jaraqtar jaylı aytatın bolsaq, biz özimizde bardıñ barlığın jañğırtwdı közdep otırmız. Elimizdegi avïacïyanıñ jağdayı aytarlıqtay jaqsı. Bizde törtinşi bwınnıñ uşaqtarı jetkilikti. «4+» bwını Qazaqstan üşin tayaw waqıtta aytarlıqtay küşti avïacïya qurwğa jaqsı mümkindikter twğızıp otır, sondıqtan biz bul bağıtta jumıstar jasawdamız. Jaqında bolğan «Ärekettestik-2008» jattığwı Qazaqstan avïacïyası mümkindikteriniñ bir böligin körsetip berdi. Endi eki jıldan keyin bizdiñ avïacïyanıñ sïpatı müldem basqaşa boladı.
Sondıqtan qarw-jaraq twralı söz qozğağanda, biz tayaw waqıtta onıñ qanday türlerine ïelik etetinimizdi naqtı bilemiz. Negizgi bağıttar jaylı aytıp öttim. Deyturğanmen de, tağı da qaytalağım keledi: biz eñ aldımen Qarwlı Küşterimizge avtomattı basqarw jüyesin engizetin bolamız. Odan keyin äskerimizde däldigi joğarı qarw-jaraqtar boladı. Üşinşiden, avïacïyamızdı jañğırtamız. Bular Qazaqstannıñ Qarwlı Küşteriniñ jïnaqı, uyımdastırılw deñgeyi joğarı, tïimdiligi joğarı bolwına mümkindik beredi.
- Jasıratını joq, bizde keyde texnïkalıq jaraqtalw mäselesi sol texnïkanı qoldanatın mamandardıñ dayarlığınan ozıp
ketip jatadı. Qarwlı küşterde bul jağı qalay? Jalpı, maman-ofïcerlerdiñ biliktiligin köterw twrasında, xalıqaralıq täjirïbe almasw bağdarlamaları jayında mağlumat berseñiz.
- Adamï kapïtaldı dayındawğa qatıstı biz öte bayıptı jumıstar jürgizip jatırmız. Bul eñ aldımen ofïcerlik quramdı qayta
mamandandırw jäne dayındaw jüyesimen baylanıstı. Ağımdağı jılı 3095 ofïcer biliktiligin arttırw kwrsınan ötwde, bul öte mañızdı. Ayta ketw kerek, ofïcerdiñ biliktiligin arttırw, dayarlaw jäne qayta dayarlaw bul onıñ QR Qarwlı Küşterinde qızmet etetin jıldarında jürgiziletin üzdiksiz üderis. Ofïcer tïisti qayta dayarlaw kwrsınan ötpeyinşe, ol joğarı qızmetke tağayındalmaydı. Biz tek ofïcerlerdi ğana emes, sonımen qatar kelisimşartpen äskerï qızmetin öteytinderdi, yağnï serjanttardı da oqıtwımız qajet. Öytkeni serjanttardıñ sapasına qatıstı problema qazirgi tañda özekti bolıp otır. Jasıratını joq, osığan deyin äskerï qızmetke kelisimşartpen alınğan serjanttardıñ köpşiliginiñ dayındığı öte naşar. Olardıñ bir böligi äskerde müldem bolmağandar. Sondıqtan, ofïcerlerdi dayarlawmen qatar büginde kelisimşartqa qol qoyıp qoyğan serjanttardı qayta dayarlaw bizdiñ aldımızda turğan mañızdı is. Mïnïstrlik qazir özine osınday mindetteme alıp otır. Soñğı üş ayda elimizde äsker qatarına 537 adam kelisimşart boyınşa alındı. Olar eñ aldımen beyimdelw kezeñinen, odan keyin attestacïyadan ötetin boladı. Eger olar naşar nätïje körsetip, sınnan öte almasa, onda jasalğan kelisimşart buzılatın boladı. Sonımen qatar, biz QR Qarwlı Küşteriniñ qatarında uzaq waqıt boyı qızmet etip kele jatqan äskerï qızmetşilerdiñ biliksizdigimen bitise almaymız. Qazirgi tañda meniñ jarlığımnıñ jobası dayındalıp jatır, oğan säykes uzaq waqıt boyı qızmet etip kele jatqan äskerïler qaytadan attestacïyadan ötkiziletin boladı. Men olardıñ köpşiligi attestacïyadan ötetininen ümittenemin.
Al bul sında käsibï jäne dene küşiniñ dayındıq deñgeyi jağınan qanağattanarlıqsız nätïje körsetkender özderine barınşa jeñil jumıs izdegenderi durıs. Mümkin olardıñ bir böligin qızmetinen bosatw qajet şığar, sebebi bul waqıt küttirmeytin zärwlik. Äskerdi jañğırtw jäne äskerï dayındıq qarqının ulğaytw eñ aldımen äskerï qızmetşilerge qatıstı osınday qïın äri kürdeli amaldardı paydalanwdı qajet etedi. Öytkeni bizdiñ äsker aldına qoyılğan mindetti şın mäninde şeşwge qabiletti bolwı tïis. Bizdiñ äsker azamattıq qoğamda özine orın taba almağan adamdar jïnalatın orın bolmawı qajet.
- Äsker qatarına şaqırılatın jastardıñ densawlığı bir kezderi özekti mäseleniñ biri boldı. Qazirgi jağday qanday?
- Birden aytıp keteyin, biz äskerge şaqırılwşılardıñ densawlığına qatıstı özimizdiñ biliktilik talaptarımızdıñ deñgeyin aytarlıqtay köterdik. Elimizdiñ jastarı Qazaqstannıñ Qarwlı Küşterinde borışın ötewge şın ıqılastarımen kelwde. Äsker qatarına şaqırılwşılardıñ 44 payızı orta arnawlı jäne joğarı bilimi bar jastar. Budan bölek Qazaqstan jastarınıñ densawlığı aytarlıqtay ösip otırğandığın ayta ketken jön. Statïstïkalıq mälimetter boyınşa, äskerge şaqırwğa jaramdı jastardıñ sanı 2006-şı jılmen salıstırğanda qazirgi waqıtta 1,5 esege artıp otır. Äskerge tañdaw payızı da aytarlıqtay ulğaydı, bul meni qwantadı. Sonımen birge, munday üderis birqatar problemalardı da twındatıp otır. Atap aytqanda, merzimdi qızmettegi joğarı bilimdi sarbaz äskerge kelisimşartpen odan burın qabıldanğan äskerï bilimi de, jalpı orta bilimi de tömen serjantqa tap kelwde. YAğnï, biz köptegen bilimdi jastardı äsker qatarına tartw arqılı merzimdi qızmet jawıngeri men kelisimşart boyınşa borışın ötep jatqan bilimi ortaşa personal arasındağı bilim deñgeylerindegi ayırmaşılıq problemasına jolığıp otırmız.
Jaqında elimizde jattığw bolıp ötti. Onıñ barısında ïzraïldik mamandar bizdiñ jawıngerlerge jaña artïllerïyalıq jüyeden atwdı üyretken bolatın. Sol kezde merzimdi qızmettegi bizdiñ sarbazdar atalmış qarwmen atwdı demde-aq meñgerip aldı. Bul ïzraïldik mamandardı aytarlıqtay tañdandırdı. Öytkeni atalmış qarwmen atıp üyrenw üşin talay eldiñ äskerleri köp waqıttarın sarp etken körinedi. Bizdiñ jastardıñ barlıq jaña ïnnovacïyalıq texnologïyalardı meñgerwdegi körsetkişteriniñ ösimi men olardıñ qabileti twralı osınday mısal keltirwge boladı.
Qazirgi tañda biz jastarmen jumıs istew mäselesine köp köñil bölwdemiz. Bul rette eñ aldımen elimizdegi jetim balalarğa ayrıqşa nazar awdarılwda. Büginde respwlïkamızdağı 39 balalar üyi bizdiñ äskerï bölimşelerge bekitilip berilgen. Biz jetimder üyinde tärbïelenip jatqan balalardıñ äsker qatarına kelgenin qalaymız: olardıñ 5-şi jäne odan joğarı sınıptağıları «Jas ulanda», 9-şı jäne odan joğarı sınıptağıları kadet korpwsında oqï aladı. Al, eger balalar üyindegi jastar özderiniñ ömirlerin äskerge arnağısı kelse, onda bizdegi bes birdey äskerï wnïversïtette bilim alwlarına mümkindikteri bar. Bul bağdarlama «Balalar äskeri» dep ataladı. Biz büginde osı bağdarlamanı jüzege asıra bastadıq, endi birneşe jıldan keyin onıñ nätïjesin sözsiz sezetin bolamız.
- Äsker twralı söz bolğanda, käsibï armïya, kelisimşartpen äskerï qızmet etw mäselesine soqpay ketw mümkin emes. Bizdegi käsibï äsker jasaqtawdıñ barısı men bolaşağı twralı aytıp ötseñiz.
- Qarwlı küşterdi qalıptastırwdıñ qazir älemde birneşe tendencïyası bar. Söz joq äskerdi käsibïlendirw osınday qızıqtı bağıttardıñ biri bolıp tabıladı. Dayındığı barınşa jaqsı äsker ärïne käsibï äsker dep ataladı, sondıqtan biz de äskerimizdi käsibïlendirwge umtılwdamız. Büginde rezervti dayındaw qajettigin, xalıqtıñ köp böligin qarwdı qoldana bilwge dayındaw kerektigin eskere otırıp, biz mınaday proporcïyanı saqtawdamız: äskerdiñ 60 payızı käsibï jawıngerler, al 40 payızı merzimdi qızmetke şaqırılwşılar bolwı qajet. Rezervtegilerdiñ qajetti sanın jïnap bitpeyinşe, atalmış tendencïyanı biz saqtaytın bolamız. Älemde dawsız käsibï äsker joq, öytkeni barlıq elder rezervke qatıstı problemamen betpe-bet kelip jatadı. Sondıqtan, är el büginde özderiniñ maqsatına layıqtı dep sanaytın proporcïyanı qoldanwda. Biz men joğarıda aytıp ötken esep-qïsaptı tañdap aldıq. Alayda ol qur änşeyin esep emes, ol xalıqtıñ adamï älewetine, äskerï qızmetşiler dayındığınıñ sanına jäne Qarwlı Küşterdiñ sanı men quramın saqtaw qajettigine negizdeledi.
- Qorğanıs mïnïstrligi bïıl äskerïlerdi älewmettik qorğawğa qatıstı usınıstardı zañnamalıq akt türinde engizetindigi jaylı aytıp ediñiz. Osı jumıs qazir qanday satıda?
- QR Qarwlı Küşteriniñ Joğarğı Bas qolbasşısı, Memleket basşısı Nursultan Nazarbaevtıñ tapsırması boyınşa biz «Äskerï
qızmetşilerdiñ älewmettik märtebesi twralı» zañ jobasın äzirledik. Onda äskerïlerge qatıstı barlıq qajetti älewmettik aspektiler qamtılğan. Äskerï qızmetşiler men äskerï qızmet bul – zañda jazılğanınday memlekettik qızmettiñ ayrıqşa türi bolğandıqtan, olardı älewmettik jağınan qamtamasız etw asa mañızdı. Ärïne, bügingi künde äskerï qızmetşilerdi eñ aldımen turğın üymen, jetkilikti aylıq jalaqımen, älewmettik jäne turmıstıq jağınan qamtamasız etwge qatıstı problemalar twındap otır. Sondıqtan, Memleket basşısı eñ aldımen äskerï qızmetşilerdi baspanamen qamtw mäselesine ayrıqşa nazar awdarwda. Biz qazirgi tañda äskerï qızmetşilerge arnap jıl sayın 70 mıñnan 75 mıñ şarşı metrge deyin turğın üy salwdamız. Buğan deyin äskerïler üşin 20 mıñ şarşı metrge deyin turğın üy salınıp kelgendigin eskersek, bul ärïne Qarwlı Küşter üşin aytarlıqtay kömek ekendigin aytwğa boladı. Ärbir ofïcer men äskerï qızmetşi bul qarqındı sezinip otır jäne olardıñ QR Qarwlı Küşteriniñ quramında qızmet etwge wäji artwda. Biz äskerï qızmetşiler üşin tek kentter salıp qana qoymay, olardıñ balaları bilim alatın mektepterdi jaylılandırwdamız, sporttıq keşender turğızwdamız.
Bïıl Prïozerskide, Sarıözekte, Ayagözde öte-möte qajeti äskerï nısandardıñ qurılısınan bölek, sport keşenderi turğızılwda. Bulardı salw kezinde ewropalıq texnologïyalar qoldanılıp jatır, sondıqtan olar bizdiñ elimizdegi üzdik sport keşenderiniñ biri bolatınına senimim zor. Budan bölek biz äskerï qızmetşilerge medïcïnalıq qızmettiñ barınşa joğarı deñgeyde körsetilwine umtılwdamız. Osı orayda büginde Astana qalasında köpfwnkcïonaldı äskerï gospïtaldı jobalaw jönindegi jumıstar jürgizilwde. Bul elimizdegi üzdik äskerï gospïtaldiñ biri bolatınına senimdimin. Joğarıda aytılğan zañda bizdiñ äskerï qızmetşilerdiñ ïpotekalıq nesïe jüyesine, turğın üy qurılısı jïnaqtarına, zeynetaqı jïnaqtaw jüyesine qatıstırılwı qarastırılğan. Sonımen qatar, zañ jobasında jastardı ıntalandırw üşin qosımşa jağdaylar jasaw jağı közdelip otır. Mäselen, äskerï qızmetşi QR Qarwlı Küşteriniñ qatarında segiz jıl qızmet etetin bolsa, onda ol aqılı joğarı bilim alwğa jumsalatın şığının ötew üşin Qorğanıs mïnïstrliginiñ qarjısı esebinen dotacïya ala alatın boladı. Zañda osınday köptegen pwnkter jazılğan, bul bizge äskerï qızmetşilerdi älewmettik qorğawmen baylanıstı talay problemalardı şeşwge mümkindik beredi.
Sonımen qatar, bïıl biz Qapşağayda Qarwlı Küşterge arnalğan arnayı şïpayjaydıñ qurılısın salwdı bastaymız. Bul şın mänindegi biregey qurılıs nısanı boladı. Jağday jasaw közqarası turğısınan bul «bes juldızdı» qonaq üydiñ talaptarına jawap bermek. Al medïcïnalıq qızmet körsetw közqarası turğısınan, bul zamanawï medïcïnalıq jabdıqtarmen jabdıqtalğan medïcïnalıq mekeme bolmaq. Bul nısandı endi bir jarım jıldan keyin paydalanwğa berw josparlanıp otır. Osılayşa tayaw waqıtta elimizde bizdiñ Qarwlı Küşterimizdiñ äskerleri demalatın tamaşa orın payda boladı. Budan bölek biz atalmış şïpajaydıñ tek äskerïlerdiñ ğana emes, olardıñ otbasılarınıñ densawlığın tüzeytin otbasılıq mekeme bolğandığın qalaymız. Şïpajay jıl boyı jumıs isteydi dep közdelip otır.
- Qazaqstannıñ äskerï-teñiz flotın damıtwda qanday jumıstar istelip jatır?
- Qazirgi waqıtta Qazaqstannıñ äskerï-teñiz flotında üş şağın keme bar. Bizde elimizdiñ äskerï-teñiz flotın damıtwğa arnalğan jaña bağdarlamamız äzirlengen. Ol boyınşa atalmış salanı damıtwğa bağıttalğan negizgi jumıstardı 2015-şi jılı ayaqtawımız qajet. Eñ bastısı bizde äskerï-teñiz flotımızdıñ qanday bolwı kerektigi twralı ayqın tüsinik bar. Eñ aldımen biz Aqtawda jeke äskerï-teñiz bazasın salwımız kerek. Bul boyınşa tender ötti, onı «Rosoboroneksport» kompanïyası jeñip aldı. Ol kompanïya tek jaña äskerï bazanı ğana salıp qoymaydı, sonımen birge bizdi kemelermen qamtamasız etedi. Bul rette salmağı 500 tonnağa deyingi kemeler Qazaqstanda jasaladı, al salmağı 500 tonnadan awır kemeler sözsiz Reseyden nemese basqa elderden jetkiziledi, ne bolmasa Qazaqstan Reseymen nemese üşinşi bir elmen birlesken jobanı iske asırwı mümkin. YAğnï, äskerï-teñiz flotımızdı damıtwda bizde naqtı tüsinik bar. Munda tek bir ğana suraq twındaydı: äskerï-teñiz flotı barlıq äsker türleriniñ işindegi eñ qımbatı. Sondıqtan, kemelerdiñ äsemdiginiñ sırtında qomaqtı şığındar bar, biz olardı dälme-däl eseptewimiz qajet.
- Qazaqstan Qarwlı Küşteriniñ Resey Federacïyası Qarwlı Küşterimen özara ıntımaqtastığın damıtwda qanday jetistikterdi atap öte alasız?
- Jaqında biz birlesken oqw ötkizdik, ol tabıstı äri jaqsı boldı. Jattığwğa qatısqan şet memleketten kelgen attaşeler Qazaqstan men Reseydiñ Qarwlı Küşteriniñ oñtaylı is-qïmıldarına tañdanıstarın jasırmadı. Biz aldağı qırküyekte Resey Federacïyasına barıp, tağı da birlesken jattığw ötkizetin bolamız. Osı tusta mınanı aytıp ötkim keledi: biz Reseydiñ Qorğanıs mïnïstrimen xattamağa qol qoydıq. Ol boyınşa eki eldiñ aldağı üş jıldıñ işinde birlesken qanşa oqw-jattığw ötkizetini anıqtaladı, bul mäseleni qazir bizdiñ taraptar eseptewde. Resey Qazaqstannıñ strategïyalıq odaqtası bolıp tabıladı. Sol sebepti biz äskerï saladağı Reseymen qarım-qatınasımızdı nığaytwımız qajet.
- Qazaqstannıñ Qarwlı Küşteriniñ NATO-men ıntımaqtastığı qanday bağıttar boyınşa örbwde, osı jayında aytıp berseñiz?
- NATO Qazaqstannıñ äriptesteriniñ biri bolıp tabıladı. Bizde onımen waqıttıñ belgili bir kezeñine arnalğan äriptestiktiñ jeke jospar bar.
Biz NATO-men eñ aldımen elimizdiñ bitimgerşilik küşterin dayındaw salasında jumıs istewdemiz. Ağımdağı jıldıñ qırküyeginde
elimizdiñ bitimgerşilik batalonın NATO-nıñ barlıq standartı boyınşa attestacïyadan ötkizetin bolamız. Osılayşa bes jıl boyı istey almağan jumısımızdı osı küzde orındaymız dep ümittenemin äri oğan senimdimin. Qazirgi tañda Qazaqstannıñ bitimgerşilik batalonı qajetti texnïkamen tolıq jaraqtandırılğan. Merzimdi qızmettegi barlıq jawıngerlerdiñ bilimi joğarı, olardıñ bir böligi ağılşın tilin erkin meñgergen, batalonnıñ barlıq basqarwşı quramın biz ağılşın tilin biletin ofïcerlerden jasaqtadıq. Osı qırküyekti Qazaqstan NATO-men birlesip dästürli «Dala qıranı» attı jattığwdı ötkizedi. Jalpı, Qazaqstan NATO-men qarım-qatınasınıñ tereñdewin jäne sapalı joğarılawın qalaydı. Bïıl qazanda meniñ NATO-ğa saparım josparlanıp otır. Onda atalmış uyımnıñ bas xatşısımen kezdesip, bizdiñ özara qarım-qatınasımızdı tereñdetw jäne onı barınşa sapalı deñgeyge köterw mäselesin talqılaytın bolamız. Ärïne, kezdeswde QR Qarwlı Küşteriniñ NATO-men ärtürli salalardağı budan bılayğı ıqpaldastığın da äñgime özegine aynaladı.
- Beyjiñ olïmpïadasında Qazaqstan namısın qorğaytın sportşılardıñ işinde äskerï qızmetkerlerdiñ köp ekendigi belgili.
Olardıñ olïmpïadadağı mümkindikteri twralı qanday da bir boljam ayta alasız ba?
- Söz joq, äskerlerdiñ ortalıq sport klwbı (CSKA) öziniñ älewetin saqtap otır. Biz CSKA-nıñ janındağı balalar men jasöspirimderdiñ sport mektepterin saqtap qaldıq jäne saqtaytın bolamız. Olardı qarjılandırw kölemin ulğayatın boladı. Budan bölek biz klwbtıñ tek sportşılardıñ arasındağı sportpen ğana emes, sonımen birge Qarwlı Küşterdegi sporttıq bağdarlamalarmen şuğıldanğanın qalaymız. CSKA-nıñ barlıq probleması mınada: ol Qarwlı Küşterdegi sporttıq bağdarlamalardı jüzege asırwmen şuğıldanbadı, osığan deyin tek joğarı nätïjer kütiletin sporttı ğana nazarında ustadı. Sondıqtan aldağı jılı CSKA-nıñ byudjeti ulğaytw üşin qayta qaralatın boladı jäne klwb QR Qarwlı Küşterindegi sporttı damıtw fwnkcïyasın jeke moynına alatın boladı. Al endi Beyjiñ olïmpïadası twralı aytar bolsaq, onda onsayısşı Dmïtrïy Karpovtıñ jüldeli orındardan körinwge mümkindigi zor. Bizdiñ klwbtıñ müşesi Serik Säpïevtiñ medal utıp alwdağı mümkindigi sözsiz joğarı. Bul boksşımız bizdiñ negizgi ümitimiz. Sonımen qatar, Beyjiñde birneşe veloşabandozımız elimizdiñ namısın qorğaydı. Olardıñ barlığı elimiz sportınıñ ükilegen ümitteri bolıp sanaladı jäne olardıñ ärqaysınıñ qurama qorjınına medal salwğa älewetteri jetedi. Men bizdiñ sportşılarğa optïmïstik közqaras turğısınan qaraymın. CSKA müşeleriniñ olïmpïadada birneşe medaldi jeñip alwğa qarım-qabiletteri jetedi.
- Suxbatıñızğa köp raxmet!
ASTANA. Şildeniñ 22-si. QazAqparat /Ernur Aqanbay/ -
